„Spóźnieni o pokolenie” – opowieść o kulturze i tradycjach

Jak ocalić od zapomnienia lokalne tradycje i historie? Na to pytanie próbują odpowiedzieć twórcy reportażu dokumentalnego „Spóźnieni o pokolenie”, którego premiera odbyła się 23 października w Centrum Kultury w Gdowie. Autorzy filmu, Patrycja Dąbek i Damian Linczowski, przybliżyli w nim widzom bogactwo lokalnego folkloru oraz wspomnienia osób, które od lat pielęgnują dziedzictwo kulturowe naszej gminy.

Wydarzenie zgromadziło liczne grono gości, wśród których znaleźli się m.in. Wicepremier, Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, Członkini Zarządu Powiatu Wielickiego Edyta Trojańska-Urbanik, Przewodnicząca Rady Gminy Gdów Dominika Linczowska, Dyrektor Centrum Kultury w Gdowie Wioleta Chmiela, Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Gdowie Maciej Gibała oraz przedstawicielki Małopolskiego Instytutu Kultury – Nina Burno i Zofia Grząślewicz.

Wieczór rozpoczął występ zespołu ludowego „Mali Gdowianie”, prowadzonego przez Joannę Marczewską i Elżbietę Wróbel. Młodzi artyści zaprezentowali program nawiązujący do regionalnych tradycji, wprowadzając publiczność w klimat gdowskiego folkloru. Warto dodać, że występ miał szczególne znaczenie dla autorów reportażu, bowiem Patrycja Dąbek i Damian Linczowski sami w przeszłości należeli do zespołu, a kontakt z lokalną kulturą i tradycją stał się dla nich inspiracją do dalszego odkrywania dziedzictwa naszej gminy.

Po występie odbył się premierowy pokaz reportażu, będącego efektem trzymiesięcznej pracy młodych twórców. Film oddaje głos osobom, które pamiętają dawne obrzędy, znają historię tradycyjnych strojów ludowych i od lat angażują się w podtrzymywanie lokalnych zwyczajów. W reportażu wystąpili: Małgorzata Bednarska, Anna Suchoń, Alina Chechelska-Płoskonka, Maria Daniel, Władysław Cebula, Anna Stachnik oraz Julia Jelonek. Ich wspomnienia i doświadczenia tworzą opowieść o dziedzictwie przekazywanym z pokolenia na pokolenie – często poza oficjalnymi opracowaniami, przede wszystkim dzięki osobistym relacjom i bezpośrednim spotkaniom.

Jak podkreślali autorzy, praca nad filmem pozwoliła im dostrzec, jak bogata jest historia kulturowa Gminy Gdów, ale także uświadomiła, jak trudno odnaleźć i utrwalić opowieści, które nigdy nie zostały spisane. Wiele z nich istnieje wyłącznie w pamięci mieszkańców, dlatego ich dokumentowanie ma ogromne znaczenie dla zachowania lokalnej tożsamości.

Premiera stała się nie tylko prezentacją efektów pracy młodych reżyserów, ale również okazją do spotkania wokół wspólnej historii i tożsamości mieszkańców Gminy Gdów. Pokazała, że troska o dziedzictwo zaczyna się od ludzi – ich pamięci, doświadczeń i chęci przekazywania własnych opowieści. Dzięki takim inicjatywom lokalne tradycje mają szansę przetrwać i być poznawane przez kolejne pokolenia.

Projekt powstał w ramach programu „Małopolska Baza Twórcza”, którego organizatorem jest Małopolski Instytut Kultury w Krakowie. Partnerem przedsięwzięcia było Centrum Kultury w Gdowie.

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Bardzo Młoda Kultura 2026–2028”.

Gratulujemy!

fot. Centrum Kultury Gdów